در این پژوهش، تأثیر بهره برداری و جاده سازی جنگل بر تولید رواناب سطحی و بار رسوب حوزه ی ذیلکی رود بررسی شد. از مدل SWAT، SWAT-CUP و الگوریتم SUFI-2 در شبیه سازی رواناب و بار رسوب و بهینه سازی پارامترهای این مدل و تعیین حساسیت پارامترهای مدل در حوزه ی آبخیز ذیلکی رود استفاده شد. مقادیر تابع هدف ضرایب NS و برای مرحله ی واسنجی رواناب به ترتیب 72/0 و 88/0و برای مرحله ی اعتبارسنجی آن 83/0 و 89/0 و این ضرایب برای مرحله ی واسنجی بار رسوب به ترتیب 51/0و 56/0 و برای مرحله ی اعتبارسنجی آن 66/0و 73/0 به دست آمد. مقادیر تابع هدف در دوره ی واسنجی و اعتبارسنجی نشان دهنده ی شبیه سازی مطلوب دبی رواناب و بار رسوب ماهانه ی حوزه ی آبخیز رودخانه ی ذیلکی رود و کارایی مدل SWAT2012 پس از واسنجی پارامترهای آن با استفاده از الگوریتم SUFI-2 بود. براساس نتایج آنالیز حساسیت پارامترهای مدل، پارامترهای چگالی خاک در حالت مرطوب (SOL_BD) و شماره ی منحنی در شرایط رطوبتی متوسط (CN2) به عنوان حساس ترین پارامترها در تعیین مقدار دبی رواناب خروجی از حوزه و پارامترهای شماره ی منحنی در شرایط رطوبتی متوسط (CN2) و ضریب زبری مانینگ آبراهه ها و زهکش ها (CH_N2)، حساس ترین پارامترها در تعیین مقدار بار رسوب خروجی از حوزه تشخیص داده شدند. می توان نتیجه گیری کرد که بهره برداری جنگل با کاهش سطح تاج پوشش و با فشرده کردن خاک در مسیرهای چوبکشی، سبب کاهش نفوذپذیری و ظرفیت ذخیره ی آب در خاک می شود و سرعت رواناب به رودخانه ها را افزایش می دهد. همچنین جاده سازی جهت جریان رواناب به رودخانه را تغییر می دهد و با افزایش سرعت جریان های سطحی و فرسایش خاک سبب افزایش پیک سیلاب و بار رسوب می شود.

زمینه و هدف: احداث جاده در اکوسیستم جنگل موجب تغییر میکروکلیما، رژیم نوری و در نتیجه کاهش رقابت نوری در حریم جاده می شود و امکان دسترسی به تشعشعات خورشیدی را برای انواع گیاهان فراهم می نماید. بدین ترتیب میزان تراکم و موجودی حجمی گیاهان پیرامون جاده با استقرار گونه های سریع الرشد و نورپسند افزایش یافته و تنوع گونه های گیاهی در اکوسیستم جنگلی تغییر می یابد. هدف این مقاله بررسی شدت تاثیرگذاری بوم شناختی جاده های جنگلی بر تنوع زیستی گونه های چوبی درختی و درختچه ای در منطقه ذیلکی رودبار است. روش بررسی: برای انجام این تحقیق، قسمتی از جاده جنگلی سری 4 زیلکی رود با سن 18 سال که به لحاظ ارتفاع، جهت دامنه، تغییرات شیب و ترکیب گونه ای دارای وضعیت یکنواختی بود، با طول کافی (500 متر) انتخاب و در جاده 6 ترانسکت، به طور یک درمیان به سمت بالا و پایین دامنه و به طول 50 متر و عمود بر آن با استفاده از طناب و قطب نما پیاده گردید. در هر ترانسکت در فواصل 1، 5، 10، 30 و 50 متر، پلات های موازی با جاده و به ابعاد 2 متر در 10 متر پیاده شد و در داخل هر قطعه نمونه، نوع و تعداد گونه های چوبی درختی و درختچه ای برداشت شد. شاخص تنوع سیمپسون، غنای منهینیک و شاخص یکنواختی پیلو با استفاده از نرم افزار Ecological methodology محاسبه شدند. برای مقایسه پارامترهای مربوط به تنوع زیستی گونه های چوبی درختی و درختچه ای، بعد از بررسی نرمال بودن داده ها، از آزمون t جفتی استفاده شد و برای تعیین معنی دار بودن و یا مقایسه اختلاف میانگین ها در قطعات نمونه در فاصله های مختلف از جاده، از آنالیز واریانس یک طرفه و آزمون مقایسه میانگین دانکن استفاده شد. یافته ها: نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که تفاوت آماری معناداری از نظر شاخص تنوع سیمپسون، غنای منهینیک و شاخص یکنواختی پیلو بین جنگل حاشیه پایین دست جاده و بالا دست آن (تا عمق 50 متر جنگل) وجود ندارد. اما اختلاف معنی داری از نظر غنای گونه های چوبی بین فواصل مختلف پایین دست و همچنین بالا دست جاده در سطح احتمال 95 درصد وجود دارد. همچنین، بیش ترین غنای گونه ای در پایین و بالا دست جاده، به ترتیب مربوط به فاصله 5 و 1 متری از لبه جاده بود. بحث و نتیجه گیری: از آنجا که جاده ها، مسیرهای دست یابی به اکوسیستم های جنگلی برای انسان و برای گونه های گیاهی و جانوری مهاجم محسوب می شود، مطالعات بوم شناسی جاده برای پایش و کنترل تاثیر جاده های جنگلی بر تنوع زیستی بسیار مهم و ارزشمند است، بنابراین آگاهی از شرایط فلوری و ادافیکی منطقه تحت مدیریت و بررسی مسیرهای جاده جنگلی به منظور به حداقل رساندن خسارات وارده به پوشش گیاهی و خاک ضروری میباشد.

منطقه هایپریک، یک محفظه اکولوژیکی مهم و حساس در اکوسیستم های رودخانه¬ای است و به عنوان منطقه مشترک زیربستر رودخانه است که به همان اندازه تحت تأثیر جریان آب های سطحی و زیرزمینی قرار دارد. میکروپلاستیک¬های های واقع در منطقه هایپریک باید با ماندگاری طولانی تری مواجه شوند و در نتیجه زمان قرار گرفتن در معرض ارگانیسم های کفزی را افزایشدهند. این مطالعه به بررسی توزیع و خصوصیات میکروپلاستیک در رسوب منطقه هایپریک رودخانه زیارت پرداخته است. با توجه به مشخصات مورفولوژیکی، اشکال میکروپلاستیک به فیبر، گلوله، فوم و قطعه تقسیم شده است. رنگ ذرات میکروپلاستیک با توجه به رنگ سطح آنها ثبت شد. اندازه ریز ذرات در طولانی ترین بعد تصویر اندازه گیری شد و به کمتر از 5/0 میلی متر، 1-5/0میلی متر، 3-1میلی متر و 5-3 میلی متر تقسیم شد. تجزیه و تحلیل میکروپلاستیک در سه ساختار مورفولوژیکی شامل جزیره، کنده و پله-حوضچه استخراج شده برای رودخانه زیارت نشان داد که میکروپلاستیک¬ها تا عمق 0.6 متری زیر بستر رودخانه قابل شناسایی است. بالاترین فراوانی میکروپلاستیک برای ذرات با مقیاس (<1000 میکرومتر) اندازه گیری شد. فراوانی میکروپلاستیک های فیبر و قطعه در سه ساختار مورفولوژیکی در اکثر لایه های رسوبی بالاترین میزان بود و پس از آن میکروپلاستیک های خطی قرار داشتند. رنگ های مشاهده شده میکروپلاستیک ها در رسوبات در این مطالعه عمدتاً شامل سیاه، قهوه ای، زرد، قرمز و نارنجی بود. در این میان رنگ مشکی رنگ غالب بود. این نتایج بینش هایی را در مورد درک سرنوشت میکروپلاستیک در یک منطقه رودخانه میکروپلاستیک¬های ارائه کرد.

در این مطالعه پارامترهای اکسیژن محلول، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی و شیمیایی رودخانه عباس آباد همدان با استفاده از مدل QUAL2KW در فصل های بهار (تر) و تابستان (خشک) بررسی گردید. پس از آنالیز حساسیت مدل، داده های اردیبهشت، خرداد و مردادماه سال های 1390 و 1391 برای واسنجی و داده های مشابه 1394 برای صحت­سنجی استفاده گردید. دقت مدل از طریق محاسبه شاخص های آماری ضریب تعیین، خطای استاندارد و ریشه میانگین مربعات خطای نرمال بررسی شد. خطای استاندارد اکسیژن محلول، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی و شیمیایی در مرحله واسنجی، به ترتیب در محدوده 038/0 تا 092/0، 058/0 تا 180/0 و 075/0 تا 156/0، در مرحله صحت سنجی به ترتیب در محدوده 007/0 تا 040/0، 225/0 تا 385/0، 166/0 تا 216/0 محاسبه شد. نتایج نشان داد روند تغییرات اکسیژن محلول در فصول تر و خشک تقریباً یکنواخت و خطی بوده که ناشی از شیب زیاد و هوادهی بالای رودخانه است. همچنین تغییرات اکسیژن خواهی بیوشیمیایی و شیمیایی نسبتاً مشابه و دارای روند افزایشی است.

این مطالعه با هدف ارائه مدل توان اکولوژیکی ویژه چند عامله بر پایة عوامل اکولوژیک واحد های عکس العمل هیدرولوژیکی جهت تعیین توان اکولوژیک کاربری های مختلف در حوزة آبخیز جنگلداری 23 ذیلکی رود گیلان انجام شد. ابتدا با ArcSWAT تعداد 608 واحد عکس العمل هیدرولوژیکی در قالب 39197 پلی گون مستقل از هم در حوزه ذیلکی رود بدست آمد. سپس با سنجش واحد های عکس العمل هیدرولوژیکی با مدل های ویژه توان اکولوژیک، بازدهی زمین های حوزه از نظر تولید، آسیب پذیری کیفی و نیازمندی های مدیریت سنجش شد. در گام بعدی آسیب پذیری نهایی واحد های عکس العمل هیدرولوژیکی در مقابل تخریب ناشی از بهره برداری با شاخص های هیدرولوژیکی سنجش شد. برای ارزیابی شاخص های هیدرولوژیکی، با اجرای مدل SWAT و واسنجی و تحلیل حساسیت، پارامترهای موثر در شبیه سازی رواناب و رسوب را بدست آورده و در هر واحد عکس العمل هیدرولوژیکی مقدار کمی شاخص های هیدرولوژیکی برآورد شد و واحد های عکس العمل هیدرولوژیکی دارای توان تولید و بهره برداری خارج از حد مجاز شاخص، به کاربری حفاظتی و حمایتی تغییر یافتند. به طوری که کاربری های توان 1 جنگلداری و توان 1 اکوتوریسم متمرکز بدون تغییر مساحت، کاربری های توان 2، 3 و 4 جنگلداری و توان 2 اکوتوریسم متمرکز کاهش سطح پیدا کردند و کاربری کارکرد حفاظتی و حمایتی با مساحت 14083 هکتار افزایش سطح داشتند. از آنجا که فاکتورهای شیب، خاک و کاربری اراضی بیشترین تنوع را در سطح منطقه داشتند و بیشترین محدودیت را سبب می شوند، بنابراین استفاده از واحد های عکس العمل هیدرولوژیکی برای طبقه بندی توان اکولوژیک کاربری ها و شبیه سازی پارامترهای مدیریتی، امکان ارزیابی آسیب پذیری کاربری را بصورت کمی فراهم کرده و ابزار مناسبی برای ارزیابی توان سرزمین است.

یکی از مهم ترین منابع آبی جوامع انسانی، رودخانه ها هستند. وجود رودخانه های متعدد، پرآب، طویل و عاری از آلودگی، عامل مهم و اساسی در شکوفایی، رشد و توسعه همه جانبه جوامع بوده است. حوضه آبریز رود شور در شمال استان خوزستان و در جنوب غرب ایران قرار گرفته است. رودخانه شور دارای شاخه های متعددی است و سرشاخه های اولیه آن از کوه های زنگلاب و کی نو سرچشمه می گیرند. در این تحقیق ارزیابی کیفیت شیمیایی آب رودخانه های این حوضه از راه نمونه برداری از این منابع، در دو فصل تر و خشک و با استفاده از نرم افزار AQqa صورت گرفت. نتایج، بیانگر تاثیر مهم محیط زمین شناسی بر کیفیت آب های سطحی منطقه بوده و حل شدن سنگ های گچی و آهکی در مسیر رودخانه ها دیده می شود. دلیل اصلی نامطلوب بودن آب رودخانه شور لالی نیز وجود سازند گچساران در منطقه است.